Het verhaal
De Ramayana in de kring
Rama in ballingschap, het gouden hert, Sita ontvoerd, Hanuman en het vuur, de laatste strijd: de episodes van de Ramayana waaruit een kecak is opgebouwd.
Kies een avond op Melasti Beach ↗Kort antwoord
Een kecak vertelt een deel van de Ramayana, het hindoeïstische epos over prins Rama. Wikipedia's beschrijving van de dans noemt de gebruikelijke verhaallijn: Rama en Sita verbannen naar het bos, een gouden hert dat Rama weg lokt, Ravana die Sita meeneemt, het gevecht van de gier Jatayu, Hanumans zoektocht en uiteindelijk Rama's oorlog met Ravana. Een vuurscène staat meestal voor Hanuman die de stad Lanka in brand steekt. Elk gezelschap kiest zijn eigen scènes, dus beschouw dit als een kaart, niet als een programma.
Een epos verteld op Bali
De Ramayana bereikte Indonesië lang geleden en werd daar opnieuw verteld. De Javaanse Kakawin Ramayana, vermoedelijk daterend van rond 870, werd op Bali verder ontwikkeld tot de Ramakavaca, en scènes uit het epos zijn gebeeldhouwd op de balustrades van de negende-eeuwse Prambanan-tempel op Java. Op Bali hoort het verhaal bij tempelfeesten, schaduwpoppenspel en dans. Een kecak neemt enkele van de bekendste episodes en speelt ze uit in een uur, waarbij het koor instaat voor legers, bossen en stormen.
Ballingschap in het bos
Het verhaal dat de kecak oppikt begint in ballingschap. Rama, erfgenaam van de troon van Ayodhya, wordt veertien jaar verbannen naar de wildernis door een belofte die zijn vader gebonden is na te komen, en zijn vrouw Sita en broer Lakshmana gaan met hem mee. In de kecak is dit gewoonlijk de zachte opening: de drie wandelen door een bos dat het koor met hun stemmen en zwaaiende armen vormgeeft. De rollen van Rama, Sita en Lakshmana vragen om vloeiende, gracieuze bewegingen, en ze worden soms door vrouwen gedanst.
Het gouden hert
Ravana, de demonenkoning van Lanka, beraamt een plan om Sita te ontvoeren en schakelt de demon Maricha in, die de gedaante van een gouden hert aanneemt. Sita, betoverd, smeekt Rama het te vangen, en hij volgt het diep het bos in, waarbij hij Lakshmana achterlaat als bewaker. Dan klinkt een stem die als die van Rama om hulp roept, en Sita stuurt Lakshmana achter hem aan. Het hert is een van de lichtere rollen in de kecak, vaak springend rond de cirkel, en zijn verschijning is het signaal dat de val dichtklapt.
Sita ontvoerd, en Jatayu
Nu beide broers weg zijn, arriveert Ravana vermomd als een rondtrekkende asceet, vraagt om gastvrijheid en voert Sita mee. In Javaanse vertellingen heet hij Rahwana. De machtige gier Jatayu probeert hem tegen te houden en raakt dodelijk gewond in het gevecht, maar leeft lang genoeg om Rama en Lakshmana te vertellen wat er is gebeurd. In een kecak wordt het koor hier vaak dreigend, en schakelt het over van het bos naar Ravana's demonentroepen. Het gevecht met Jatayu is een van de scènes die een kecak gewoonlijk bevat.
Hanuman en het vuur
Rama's zoektocht leidt hem naar de apenheld Hanuman, die een enorme sprong over de zee naar Lanka maakt, Sita vindt in een bosje en haar Rama's ring geeft als bewijs dat hij leeft. Gevangen genomen en voor Ravana gebracht, laat Hanuman zijn staart in brand steken, breekt los en steekt de stad in brand terwijl hij over de daken springt. De Balinese kecak bevat een vuurshow om deze verbranding van Lanka uit te beelden. Het is het moment dat de meeste toeschouwers zich herinneren.
De strijd, en het koor als twee legers
Het epos eindigt in oorlog. Rama's bondgenoten bouwen een dam naar Lanka, en Rama doodt uiteindelijk Ravana in de strijd. In de kecak spelen de mannen van het koor beide partijen: Rama's leger van vanara's, het apenvolk, en Ravana's demonische rakshasa's, waarbij ze van loyaliteit wisselen met een verschuiving in ritme, toonhoogte en houding. Sommige gezelschappen sluiten af met de triomf, andere met Hanumans vuur. Wil je het drama volgen, let dan op welke kant het koor op leunt en hoe zijn stem verandert; het vertelt je wie er wint.
Bronnen